Trả lời ngay. Bốn hình thức thuê tài xế — theo chuyến, theo giờ, theo ngày, theo tháng — không khác nhau ở đơn giá mà khác nhau ở ai chịu rủi ro thời gian trống. Thuê theo chuyến, bên cung cấp chịu. Thuê theo tháng, bạn chịu. Hai hình thức ở giữa chia rủi ro đó theo tỉ lệ khác nhau. Chọn sai hình thức làm bạn trả tiền cho những giờ không dùng tới, hoặc phải xoay xở với một người không có mặt lúc cần.
Bài này chỉ ra cách nhận biết mình thuộc nhóm nào, cách tính điểm hoà vốn giữa các hình thức, và bảy điều phải thoả thuận trước dù chọn hình thức nào.
Vì sao chọn hình thức quan trọng hơn chọn nơi rẻ
Một mức đơn giá theo giờ thấp không có nghĩa là bạn tiết kiệm. Nếu nhu cầu của bạn thực chất là bốn tiếng rải rác trong một ngày — đưa đi lúc sáng, chờ, đưa về lúc chiều — thì hình thức tính theo giờ buộc bạn trả cả phần thời gian chờ, và tổng cuối ngày có thể cao hơn một gói theo ngày với đơn giá danh nghĩa cao hơn.
Ngược lại, nếu bạn chỉ cần một chặng ngắn mỗi tuần, một hợp đồng theo tháng biến khoản chi phí biến đổi thành cố định, và bạn trả cho hai mươi lăm ngày không dùng tới.
Vì vậy trình tự đúng là: xác định hình dạng nhu cầu trước, chọn hình thức, rồi mới so giá trong cùng một hình thức. So đơn giá giữa hai hình thức khác nhau là phép so không có nghĩa.
Nếu nhu cầu của bạn chỉ là đưa xe về sau một buổi tiệc, hình thức phù hợp không nằm trong bốn hình thức ở trên mà là dịch vụ lái xe hộ theo chuyến. Phần còn lại của bài dành cho những nhu cầu dài hơn một chặng.
Bốn hình thức và việc mà mỗi hình thức làm tốt nhất
| Hình thức | Hợp với nhu cầu | Rủi ro thời gian trống thuộc về | Điểm cần hỏi rõ |
|---|---|---|---|
| Theo chuyến | Một chặng, biết trước điểm đến | Bên cung cấp | Phụ phí khung giờ, phụ phí điểm trả |
| Theo giờ | Vài điểm dừng trong buổi, chưa biết khi nào xong | Chia đôi | Cách làm tròn, số giờ tối thiểu |
| Theo ngày | Đi tỉnh, sự kiện, đưa đón cả ngày | Chủ yếu là bạn | Giới hạn số giờ trong ngày, chi phí ăn nghỉ |
| Theo tháng | Dùng đều đặn, cần một người quen xe và quen lịch | Bạn | Ngày nghỉ, người thay thế, cách chấm dứt |
Theo chuyến. Đơn vị tính là một quãng đường. Bạn không trả cho thời gian rỗi vì không có thời gian rỗi. Đây là hình thức ít tốn kém nhất cho nhu cầu lẻ và đắt nhất nếu bạn cần nhiều chuyến trong một ngày.
Theo giờ. Đơn vị tính là thời gian tài xế thuộc về bạn, dù đang lái hay đang chờ. Đây là hình thức linh hoạt nhất và cũng là hình thức hay bị tính sai nhất, vì cách làm tròn khác nhau giữa các nơi.
Theo ngày. Một gói cho một khoảng thời gian dài — thường 8 đến 12 giờ. Hợp với chuyến đi tỉnh và những ngày có lịch dày.
Theo tháng. Một người cố định, lịch cố định. Đây không còn là mua dịch vụ mà gần với thuê nhân sự, và các nghĩa vụ đi kèm cũng khác.
Thuê tài xế theo giờ: cách tính và những gì hay bị bỏ sót
Đây là hình thức phổ biến nhất cho nhu cầu trong ngày, và cũng là hình thức có nhiều biến thể nhất.
Số giờ tối thiểu. Gần như nơi nào cũng có, thường từ hai giờ trở lên. Lý do giống với mọi dịch vụ có người tới tận nơi: phần thời gian tài xế di chuyển tới và về không được trả, nên một cuốc một giờ không đủ bù. Nếu một nơi nhận việc một giờ với đơn giá bằng đơn giá bốn giờ, hãy hỏi lại xem con số đó đã gồm gì.
Cách làm tròn. Một buổi kéo dài 3 giờ 20 phút được tính là 3 giờ, 3,5 giờ hay 4 giờ — ba cách này cho ba con số khác nhau đáng kể trên một tháng. Đây là câu hỏi số một khi khảo giá thuê tài xế theo giờ, và nó quan trọng hơn đơn giá.
Thời gian chờ có tính không. Trong hình thức theo giờ thì có, vì chờ cũng là thời gian tài xế thuộc về bạn. Điều này nghe hiển nhiên nhưng lại là nguồn tranh cãi thường xuyên với người quen dùng hình thức theo chuyến, nơi chờ được tính riêng.
Giờ bắt đầu tính từ lúc nào. Từ giờ hẹn, từ lúc tài xế có mặt, hay từ lúc xe lăn bánh. Chênh lệch giữa ba mốc này có thể là 15–20 phút mỗi buổi.
Phụ phí khung giờ. Buổi tối muộn, ngày lễ, cuối tuần. Cấu trúc phụ phí ở đây giống với dịch vụ theo chuyến, và cách bóc tách từng khoản nằm ở bài giá lái xe hộ — đọc phần đó sẽ giúp bạn hiểu vì sao cùng một số giờ mà hai buổi lại chênh nhau.
Thuê theo ngày: điều cần làm rõ trước khi lên đường
Gói theo ngày trông đơn giản nhưng có bốn điểm gần như luôn phát sinh nếu không nói trước.
Một ngày là mấy giờ. Tám giờ và mười hai giờ là hai gói rất khác nhau. Hỏi rõ, và hỏi luôn phần vượt giờ tính thế nào.
Chi phí ăn nghỉ của tài xế. Với chuyến đi tỉnh qua đêm, thông lệ là bên thuê lo hoặc trả khoản khoán. Đây không phải khoản phát sinh bất thường mà là khoản chuẩn, nhưng nó chỉ chuẩn khi được nói ra từ đầu.
Giới hạn quãng đường trong ngày. Một tài xế lái liên tục quá nhiều giờ là rủi ro thật, không phải chuyện thoả thuận. Nếu hành trình của bạn vượt quá mức hợp lý cho một người, phương án đúng là hai tài xế chứ không phải một tài xế cố gắng.
Ai trả phí cầu đường, phí đỗ, nhiên liệu. Thông lệ là chủ xe, vì đó là chi phí của chiếc xe. Xác nhận lại vẫn hơn.
Hình thức thuê tài xế lái xe theo ngày đặc biệt hợp với ba tình huống: đi tỉnh trong ngày, đưa đón đoàn khách trong một sự kiện, và những ngày bạn phải di chuyển liên tục giữa nhiều điểm mà mỗi điểm dừng lại vài chục phút. Ở tình huống thứ ba, gói theo ngày gần như luôn rẻ hơn cộng dồn các chuyến lẻ.
Thuê theo tháng: khi nào đáng và khi nào chưa
Thuê tài xế theo tháng là bước chuyển về chất, không phải về lượng. Bạn không mua thêm giờ mà mua sự sẵn sàng — một người có mặt theo lịch, quen chiếc xe, quen tuyến đường quen thuộc của gia đình hoặc doanh nghiệp.
Cái được. Người quen xe biết chiếc xe có tật gì, biết ngõ nhà bạn quay đầu ở đâu, biết giờ nào tuyến nào tắc. Sự thuộc bài đó tiết kiệm thời gian mỗi ngày và không mua được bằng đơn giá giờ. Với gia đình có trẻ đi học và người lớn tuổi đi khám định kỳ, việc luôn là cùng một người có giá trị vượt xa phần tiền chênh.
Cái mất. Bạn trả cho cả những ngày không dùng. Bạn phải xử lý ngày nghỉ, ngày ốm, ngày lễ. Và bạn cần một phương án dự phòng khi người đó vắng — nếu không, một cuộc gọi báo ốm lúc 6 giờ sáng làm hỏng cả ngày.
Ba nghĩa vụ đi kèm mà nhiều người chỉ nhận ra sau khi ký: hợp đồng bằng văn bản với các điều khoản về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; các khoản đóng theo quy định nếu quan hệ được xác lập là quan hệ lao động; và trách nhiệm khi có sự cố xảy ra trong giờ làm. Ba điều này là lý do nhiều gia đình chọn thuê qua một đơn vị cung cấp thay vì tự ký, dù đơn giá cao hơn.
Điểm hoà vốn: bao nhiêu giờ mỗi tháng thì nên đổi hình thức
Đây là phép tính bốn bước và bạn tự làm được bằng số của mình.
Bước 1 — Ghi lại nhu cầu thật của bốn tuần gần nhất. Không ước lượng. Mở lịch ra, đếm từng lần bạn cần người lái, ghi giờ bắt đầu và giờ kết thúc.
Bước 2 — Tính tổng giờ và tổng số buổi. Hai con số này quan trọng như nhau: tổng giờ quyết định so với gói theo tháng, tổng số buổi quyết định so với hình thức theo chuyến.
Bước 3 — Nhân ra cả bốn hình thức. Lấy tổng giờ nhân đơn giá giờ. Lấy số ngày có nhu cầu nhân giá gói ngày. Lấy số chuyến nhân giá chuyến. Đặt bốn con số cạnh nhau cùng với giá tháng.
Bước 4 — Cộng phần chi phí ẩn của hình thức theo tháng. Ngày nghỉ, ngày lễ, chi phí thay thế khi vắng. Chỉ sau khi cộng đủ những khoản này thì phép so mới sòng phẳng.
Ví dụ chạy đủ bốn bước. Một gia đình đưa đón con hai lượt mỗi ngày học, mỗi lượt khoảng 40 phút kể cả chờ, cộng khoảng hai buổi đi lại dài vào cuối tuần. Bước 1 và 2 cho khoảng 44 buổi ngắn và 8 buổi dài trong tháng, tổng khoảng 46 giờ. Bước 3: 46 giờ nhân đơn giá giờ; hoặc 22 ngày nhân giá gói ngày; hoặc 52 chuyến nhân giá chuyến. Bước 4: cộng thêm phần dự phòng nếu chọn theo tháng.
Với hình dạng nhu cầu như trên — nhiều buổi rất ngắn nhưng rải đều mỗi ngày — hình thức theo tháng thường thắng, vì phần chi phí “tài xế phải tới nơi” bị nhân lên 52 lần ở các hình thức kia. Ngược lại, một người mỗi tuần chỉ cần một buổi bốn tiếng thì thuê tài xế theo giờ gần như luôn là lựa chọn đúng.
Có một biến số nữa ít người tính: mật độ địa lý. Nếu các điểm bạn cần đi đều nằm trong bán kính vài cây số, chi phí mỗi buổi thấp và các hình thức linh hoạt trở nên hấp dẫn hơn. Nếu bạn di chuyển giữa các khu cách xa nhau, phần đi lại của tài xế lớn dần và hình thức cố định thắng sớm hơn. Đây là lý do cùng một nhu cầu ở lái xe hộ Hà Nội và ở một đô thị trải rộng có thể dẫn tới hai kết luận khác nhau.
Bảy điều cần thoả thuận trước, dù chọn hình thức nào
Một — Phạm vi công việc. Tài xế lái xe. Việc có bao gồm rửa xe, đưa xe đi bảo dưỡng, mua đồ giúp hay không là chuyện phải nói rõ, không phải chuyện mặc định.
Hai — Giới hạn thời gian lái liên tục. Đây là điều khoản bảo vệ cả hai phía.
Ba — Xử lý khi có va chạm. Ai gọi cho ai trước, ai làm việc với bảo hiểm, chi phí tạm ứng từ đâu.
Bốn — Người thay thế. Với hợp đồng dài hạn, đây là điều khoản quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ nhất.
Năm — Cách chấm dứt. Báo trước bao lâu, có phí không.
Sáu — Bảo mật. Với xe của doanh nghiệp hoặc gia đình có nhu cầu riêng tư, điều khoản này nên có bằng văn bản.
Bảy — Giấy tờ. Xem trực tiếp giấy phép lái xe, đối chiếu hạng bằng với loại xe, và xác nhận bằng còn hiệu lực. Với hình thức thuê tài xế riêng dài hạn thì nên kiểm tra thêm cả lý lịch tư pháp — đây là yêu cầu bình thường, không phải thiếu tin tưởng.
Tài xế riêng và những thứ nằm ngoài việc lái
Khi chuyển sang hình thức dài hạn, quan hệ thay đổi và một số vấn đề mới xuất hiện.
Ranh giới công việc. Người có mặt tám tiếng mỗi ngày dễ bị nhờ những việc ngoài phạm vi. Vài lần thì không sao, nhưng nếu nó thành thói quen mà không có thoả thuận thì đó là mầm của tranh chấp.
Thời gian chờ dài. Một tài xế đưa bạn tới nơi rồi chờ ba tiếng cần một chỗ để chờ. Đây là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn tới việc người đó gắn bó được bao lâu.
Quyền riêng tư hai chiều. Bạn có quyền biết xe mình đang ở đâu; người lái có quyền không bị theo dõi ngoài giờ làm. Ranh giới này nên được nói rõ ngay từ đầu, đặc biệt nếu xe có gắn thiết bị định vị.
Việc bàn giao khi thay người. Chiếc xe có tật gì, lịch bảo dưỡng tới đâu, tuyến quen là tuyến nào. Một bản ghi ngắn giúp người mới bắt nhịp trong vài ngày thay vì vài tuần.
Các đơn vị cho thuê tài xế lái xe chuyên nghiệp thường đã có sẵn quy trình cho bốn điểm này. Đây là phần giá trị mà bạn trả thêm khi thuê qua đơn vị thay vì tự tìm — và cũng là phần bạn chỉ cảm nhận được khi có chuyện xảy ra.
Ba rủi ro phổ biến và cách phòng
Rủi ro thứ nhất — tài xế không quen loại xe. Xe số sàn, xe cỡ lớn, xe điện có cách vận hành khác. Phòng bằng cách nói rõ loại xe ngay khi đặt và, với hợp đồng dài hạn, dành buổi đầu để người lái làm quen.
Rủi ro thứ hai — không có người khi cần. Phòng bằng cách đặt trước với các khung giờ cao điểm, và với hợp đồng dài hạn thì bằng điều khoản người thay thế.
Rủi ro thứ ba — chi phí thực vượt xa dự tính. Gần như luôn bắt nguồn từ cách làm tròn giờ và từ phụ phí không được nói trước. Phòng bằng cách hỏi tổng cho một tuần điển hình thay vì hỏi đơn giá. Ở các thành phố có nhiều tuyến hạn chế theo khung giờ, phần chênh này còn lớn hơn — người dùng lái xe hộ TP Hồ Chí Minh hay gặp tình huống hành trình dài thêm hai mươi phút chỉ vì một đoạn đóng theo giờ.
Câu hỏi thường gặp
Thuê tài xế theo giờ tối thiểu mấy giờ? Phần lớn nơi đặt mức tối thiểu hai giờ. Lý do là thời gian tài xế di chuyển tới và về không được trả, nên một buổi một giờ không đủ bù.
Giá thuê tài xế theo giờ có gồm thời gian chờ không? Có. Trong hình thức theo giờ, chờ cũng là thời gian tài xế thuộc về bạn. Điều cần hỏi là cách làm tròn khi buổi kết thúc lẻ giờ.
Thuê tài xế theo tháng có phải ký hợp đồng lao động không? Tuỳ cách xác lập quan hệ. Nếu bạn trực tiếp thuê một cá nhân làm việc theo lịch cố định dưới sự quản lý của mình thì các quy định về hợp đồng lao động có thể áp dụng. Thuê qua một đơn vị cung cấp thì quan hệ là quan hệ dịch vụ. Đây là điểm nên hỏi rõ trước khi ký.
Tôi cần đi tỉnh hai ngày thì tính thế nào? Theo gói ngày, nhân số ngày, cộng chi phí ăn nghỉ của tài xế. Hỏi rõ một ngày là mấy giờ và phần vượt giờ tính ra sao.
Thuê tài xế riêng có cần kiểm tra lý lịch không? Nên. Với người sẽ có mặt thường xuyên trong không gian riêng của gia đình, đây là yêu cầu hợp lý và bình thường. Các đơn vị cung cấp chuyên nghiệp thường đã làm khâu này.
Cho thuê tài xế lái xe và cho thuê xe có tài xế khác nhau thế nào? Khác ở chiếc xe. Ở hình thức thứ nhất bạn dùng xe của mình và chỉ thuê người; ở hình thức thứ hai bạn thuê cả xe lẫn người. Trách nhiệm với chiếc xe và cách bảo hiểm áp dụng vì vậy hoàn toàn khác nhau.
Thuê tài xế lái xe theo ngày có giới hạn số cây số không? Nhiều nơi có, và đây là điều nên hỏi trước với hành trình dài. Vượt giới hạn thường tính thêm theo cây số.
Tài xế có được phép chở người khác khi tôi không có trên xe không? Chỉ khi bạn đồng ý và nói rõ. Đây nên là một dòng trong thoả thuận, vì nó liên quan tới trách nhiệm nếu có sự cố.
Nếu tài xế đến muộn thì tính giờ từ đâu? Từ lúc tài xế có mặt, không phải từ giờ hẹn. Xác nhận điểm này khi đặt để tránh tranh cãi.
Có thể chuyển từ hình thức theo giờ sang theo tháng giữa chừng không? Được, và đây là lộ trình tự nhiên. Dùng hình thức linh hoạt vài tuần để tìm người hợp, rồi mới cố định lịch với người đó — cách này rẻ hơn nhiều so với cam kết dài hạn với một người bạn chưa từng thấy làm.
Chốt lại. Đừng bắt đầu bằng câu hỏi “thuê tài xế bao nhiêu một giờ”. Hãy bắt đầu bằng bốn tuần lịch thật của bạn, đếm số giờ và số buổi, rồi nhân ra cả bốn hình thức. Con số thắng cuộc thường không phải con số có đơn giá thấp nhất, và khoảng cách giữa hai lựa chọn thường lớn hơn bất kỳ khoản mặc cả nào bạn có thể đạt được trong cùng một hình thức.
Xem đủ dịch vụ của Én — một tài khoản dùng chung cho tất cả.